De helende kracht van stilte

De helende kracht van stilte 
Sanne Verschuuren | 12.08.2020

‘The mind is like water, when it’s turbulent, it’s difficult to see. When it’s calm, everything becomes clear.’  – Prasad Mahes

 

In de drukke tijd waarin wij leven is stilte zeldzaam. Toch kan juist het opzoeken van stilte in een wereld van indrukken, prikkels en impulsen een helend effect hebben op onze lichaam en geest. Ons lichaam en onze geest moeten herstellen van de indrukken die wij dagelijks binnen krijgen. Vergeleken met het jaar 1800 verwerken wij nu meer prikkels op één dag, dan in die tijd in één jaar. Onze hersens echter, zijn nog niet volledig mee geëvolueerd en nog niet ingesteld op het verwerken van deze hoeveelheid indrukken en informatie. Ook de grote sociale kringen waarin we (virtueel) verkeren, zijn vergeleken met de kleine gemeenschappen van vroeger bijna niet te onderhouden. Informatieoverdracht, communicatie en vermaak is sneller en meer beschikbaar dan ooit. Betekent dat het einde van stilte en rust in ons leven? Of maakt dit ons juist nieuwsgierig naar wat stilte en rust ons kan brengen? 

Echte stilte bestaat niet

Echt stil, is het eigenlijk nooit. Zelfs buiten Nederland, stilzittend en stilzwijgend in een hele rustige omgeving, zijn er de geluiden en bewegingen van ons eigen lichaam en de natuur om ons heen. Dus met stilte bedoelen we misschien eigenlijk; innerlijke rust vinden? Of zoveel rust om ons heen hebben dat juist die geluiden of bewegingen van ons eigen lichaam en de natuur weer eens te horen zijn? In de Van Dale is de tweede definitie van stilte ook ‘aanmaning tot rust’. Neem bijvoorbeeld onze slaap; ons lichaam ligt stil en hiermee is het in rust. Stilte en rust zijn dus dikwijls met elkaar verbonden. En als we zeggen ‘stilte’ is het vaak een benadering van de stilte, maar volledig stil bestaat eigenlijk niet.

Onderzoek naar de helende werking van stilte

De Franse neurowetenschapper Michel Le Van Quyen heeft onderzoek gedaan naar wat stilte met je hersenen doet. Hij werd gedwongen tot stilstaan doordat hij op een dag wakker werd met een aangezichtsverlamming. Volgens de artsen was hij overwerkt en was de verlamming een effect van chronische stress. Het advies was activiteiten zoveel mogelijk beperken en proberen zijn lichaam te ontspannen. Absolute rust. Een groot contrast met het drukke leven dat hij leidde. Door zijn zoektocht kwam hij in aanraking met meditatie waarin hij de voordelen van stilte voor het eerst kon ervaren. De stilte doet hem goed en helpt hem de ziekte te overwinnen. Dit smaakt naar meer, en hij gaat onderzoek doen naar het fenomeen stilte. Uit dit onderzoek is onder andere gebleken dat stilte onze creativiteit verbetert, ons geheugen verbetert en onze verhouding met onszelf verbetert.

Citta vritti nirodha – Innerlijke stilte

In de yogafilosofie zeggen ze: ‘citta vritti nirodha’, het stilzetten of beheersen van de bewegingen of wervelingen in het denken. Deze zijn oneindig en deze staat is moeilijk te bereiken. Maar door yoga of meditatie te beoefenen, kun je deze stilte in het denken wel benaderen. Hierdoor wordt de geest helderder, verbetert je concentratie en kunt de wervelingen in je bewustzijn meer met afstand bekijken. Doordat je de bewegingen in het denken meer van een afstand kunt bekijken, kun je je bewust worden van bepaalde patronen of processen die ongezonde gewoontes in stand houden. Door je hier bewust van te worden, kun je uiteindelijk (diepgewortelde) ongewenste en ongezonde patronen doorbreken. Zo heel je steeds iets meer, stukje voor stukje. Ook op deze manier kan stilte helend werken.

         Stilte als moment van bezinning

Bezinning klinkt misschien verheven of beladen, maar we doen het allemaal wel eens. ‘De balans opmaken.’ Voor veel mensen is bijvoorbeeld het einde van het jaar een moment om terug te kijken op hun jaar en naar aanleiding van deze terugblik of reflectie, goede voornemens te maken voor het nieuwe jaar. Stilstaan en bezinnen, het is essentieel voor groei. Bezinnen in de hectiek van het alledaagse is echter lastig. En één keer per jaar is in vergelijking met ons drukke bestaan voor veel mensen te weinig. Door voor jezelf momenten van rust en stilte in te plannen, is er meer tijd voor bezinning. Door vaker te bezinnen kun je eerder bijsturen of je leven beter richting geven. Op deze manier kan het zelfs preventief werken tegen stress of ziekte.

Alleen zijn

Bij het alleen zijn, is het makkelijker om stilte te creëren en prikkels te beperken. Dit maakt alleen zijn tot een goede conditie om makkelijker stilte te benaderen of te ervaren. Dit betekent niet altijd dat je bij het alleen zijn ook meer rust ervaart. Sommige mensen worden juist onrustig als ze alleen zijn of voelen zich eenzaam als ze alleen zijn. Toch zijn eenzaamheid en alleen zijn twee verschillende dingen. Eenzaamheid heeft te maken met je niet verbonden kunnen voelen met je omgeving of jezelf. In het alleen zijn schuilt juist een enorme kracht van je verbonden kunnen voelen met je omgeving of jezelf. Het regelmatig alleen zijn, kan deze verbinding mogelijk juist versterken.

Angst voor de stilte

Stilte opzoeken of ervaren kan ook angst oproepen. Het kan zelfs een reden zijn om stilte of rust te vermijden of om deze niet op te zoeken. Angsten of andere gevoelens kunnen juist in de rust en stilte naar boven komen, dat kan heel angstig voelen. Het is verstandig om voorzichtig om te gaan met stilte als je angstig bent of daar indien nodig, professionele hulp bij te zoeken. Toch is het voorzichtig aangaan en voelen van emoties ook een manier waarop deze kunnen wegebben. Soms kunnen angsten of andere emoties zo overweldigend aanvoelen, dat je ervan schrikt en de neiging kunt hebben om het weg te drukken. Dat is soms nodig, om ons zelf te beschermen, maar vaak ontwikkelen we hier uiteindelijk klachten door. Juist door het wegdrukken of onderdrukken wordt de emotie vaak heviger, of komt het later in een andere vorm tot uiting (bijvoorbeeld ziekte). Het woord emotie komt van het Latijnse ‘emovere’ en betekent ‘in beweging brengen’. Emoties zouden we kunnen zien als energie in beweging. Emoties stromen, ze kunnen dus in en uit je lichaam stromen. Als je leert de emotie of energie te laten opkomen en te ervaren vloeit hij vaak daarna weer weg, soms al binnen een paar minuten. Dit vraagt wel oefening en soms deskundige begeleiding.

De stilte opzoeken, is soms nog niet zo makkelijk blijkt wel. Toch schuilt er een enorme helende kracht in het kunnen ervaren van stilte en in het opzoeken ervan. Het opzoeken van rust, ontspanning en stilte is een hele natuurlijke cyclus. Kijk maar naar de natuur, die bloeit ook niet het hele jaar en heeft de winter nodig als noodzakelijke rustperiode om later weer volop te kunnen bloeien.

 

 

 

Bronnen:

1.     https://www.uitgeverijtenhave.nl/nieuws/nu-verkrijgbaar-wat-stilte-met-je-hersenen-doet-van-michel-le-van-quyen/

2.     https://nl.wikipedia.org/wiki/Stilte

3.     https://www.emiliekoppius.com/blog/2017/9/19/verslaafd-aan-facebook

4.     https://www.vandale.nl/gratis-woordenboek/nederlands/betekenis/stilte#.XzQZRC1Y7OQ

5.     https://www.inspirerendleven.nl/loskomen-gevoelens-en-gedachten/